سندرم التهابی روده (IBS) و درمان هایی جهت تسکین این بیماری

بیماری التهابی روده بیماریست که بیشتر روده بزرگ را تحت تاثیر قرار میدهد. علائم و نشانه های آن شامل: کرامپ، درد شکمی، نفخ، گاز، اسهال یا یبوست و یا هر دو میباشد. این بیماری مزمن بوده و نیاز به کنترل در طولانی مدت دارد. تعداد کمی از افراد مبتلا به بیماری التهابی روده علائم شدیدی را دارند. بسیاری از افراد علائم خود را با برنامه غذایی صحیح، نحوه زندگی صحیح و کنترل استرس مدیریت میکنند. علائم شدیدتر با مصرف دارو و مشاوره با پزشک متخصص بهبود میابد.

 

بیماری سندروم التهابی روده و علائم شایع در آن

  • درد شکمی، کرامپ و نفخ که بطور معمول با عبور مواد غذایی از روده تسکین میابند.
  • تولید بیش از حد گاز در بدن
  • اسهال یا یبوست (گهگاه به یبوست و گاه به اسهال) مبتلایند.
  • وجود ماده لزج (موکوس) در مدفوع

افراد مبتلا به این بیماری در دوره هایی از بهبود گاها با افزایش شدت علائم روبرو هستند.

 

افراد مبتلا به سندروم التهابی روده چه زمانی باید به پزشک مراجعه کنند؟

زمانی که تغییرات مداوم در دفع مدفوع و یا نشانه های سندروم روده تحریک پذیر دارید حتما به پزشک مراجعه کنید. گاها مراجعه دیرتر به پزشک سبب ابتلا به سرطان روده بزرگ میشود. برخی از علائم خطر شامل:

  • کاهش وزن
  • اسهال شبانگاهی
  • خونریزی از مقعد
  • آنمی کمبود آهن
  • تهوع بی دلیل
  • درد شکمی خصوصا ادامه دار

 

عواملی که در ایجاد بیماری سندروم  التهابی روده نقش دارند

  • انقباض ماهیچه های روده بزرگ: دیواره های روده بزرگ چند لایه ای از جنس ماهیچه میباشد که با حرکت خود می توانند غذا را به سمت جلو حرکت دهند. انقباض هایی که شدیدتر باشد و مدت بیشتری ادامه یابد سبب ایجاد گاز ،نفخ و اسهال میشود. انقباضات ضعیف روده سبب کاهش حرکت غذا و منجر به ایجاد سختی در دفع و ایجاد مدفوع خشک میشود.
  • سیستم عصبی: ناهنجاریهای موجود در اعصاب سیستم گوارش سبب ایجاد ناراحتی در هنگام دفع و خروج گاز از بدن میشود. عدم هماهنگی بین پیامهای ارسال شده بین مغز و روده سبب فعالیت بیش از حد سیستم گوارش مانند: درد، اسهال و یبوست میشود.
  • التهاب در روده ها: برخی از افراد مبتلا به این بیماری افزایش تعداد سلولهای ایمنی در روده هایشان را خواهند داشت. پاسخهای ایمنی در این افراد با درد و اسهال همراه میباشد.
  • عفونت شدید: گاها این بیماری به دنبال اسهال باکتریایی و ویروسی رخ میدهد. رشد بیش از حد باکتریها در روده هم میتواند سبب ایجاد این بیماری در فرد شود.
  • تغییرات در نسبت باکتریها در دستگاه گورش: میکروفلورا یا همان باکتریهای مفید در روده باقی میمانند و نقش مهمی در سلامتی بدن دارند. باکتریهای مفید در فرد سالم و فرد مبتلا به این بیماری متفاوت است.

 

عوامل محرک مبتلا به سندروم روده تحریک پذیر

  • غذا: نقش آلرژیهای غذایی و عدم تحمل غذایی در این بیماری مشخص نمیباشد. بسیاری از افراد وقتی ماده غذایی خاصی را مصرف میکنند علائم شدیدتری خواهند داشت که عبارتند از:
  1. گندم
  2. محصولات لبنی
  3. میوه های اسیدی
  4. لوبیا
  5. کلم
  6. شیر
  7. نوشیدنی گاز دار
  • استرس: بسیاری از افراد مبتلا بیماری زمانی که افزایش میزان استرس را دارند علائمشان تشدید میشود اما لازم به ذکر است که بدانید زمانی که استرس علائم را شدیدتر میکند دلیل ایجاد به بیماری مطرح نمیشود.
  • تغییرات هورمونی: زنان به دلیل تغییرات هورمونی 2 برابر بیشتر از مردان در معرض این بیماری هستند. تشدید علائم بیماری در بسیاری از زنان در نزدیک سیکل قاعدگی اتفاق میفتد.

 

عوامل خطر ابتلا به سندروم روده تحریک پذیر

بسیاری از مردم گهگاه علائم ابتلا به بیماری را دارند اما احتمال ابتلا به این سندروم در شریط ذیل بیشتر است:

  • سن: این بیماری بیشتر در افراد زیر 50 سال روی میدهد.
  • جنس: در زنان استروژن درمانی قبل و بعد از یائسگی فرد را در معرض خطر قرار میدهد.
  • مشکلات روانی: استرس،افسردگی و بسیاری از بیماریهای روحی با ابتلا به این بیماری ارتباط دارند. افرادی که مورد سوء استفاده جنسی، فیزیکی و عاطفی قرار گرفتند بیشتر در معرض خطر نسبت به دیگران میباشند.

 

عوارض سندروم روده تحریک پذیر

یبوست و اسهال مداوم سبب ایجاد هموروئید در فرد میشود. در عین حال این بیماری با موارد زیر در ارتباط است:

  • کیفیت زندگی پایین: بسیاری از بیماران کیفیت زندگی خود را متوسط و یا پایین گزارش کرده اند. افراد مبتلا به بیماری 3 برابر بیش از دیگران مرخصی از محل کار میگیرند.
  • اختلالات خلق: علائم و نشانه های این بیماری منجر به اضطراب و افسردگی میشود. اضطراب و افسردگی به نوبه خود سبب تشدید این بیماری میشوند.

 

پیشگیری از سندروم روده تحریک پذیر

مدیریت و کنترل استرس به نوبه خود نقش مهمی در پیشگیری و کنترل این بیماری دارد. موارد ذیل در کنترل استرس کمک کننده است که عبارتند از:

  • مشاوره: مشاور آگاه و توانا در زمینه آموزش کنترل و مدیریت استرس کمک کننده بوده و در عین حال روان درمانی در کاهش آن چشمگیر و کارآمد میباشد.
  • بیوفیدبک: سنسورهای الکتریکی در این روش کمک میکنند که اطلاعاتی را در رابطه با عملکرد بدن دریافت کنید. سبب تغییراتی در آرام کردن برخی ماهیچه ها جهت کاهش علائم دارد.
  • آموزش ذهن آگاهی: در این روش شما با راهکارهای کاهش نگرانی و اغتشاشات ذهنی آشنا میشوید.

 

تشخیص بیماری سندروم روده تحریک پذیر

آزمایش خاصی جهت تشخیص این بیماری وجود ندارد. پزشک با دریافت تاریخچه پزشکی فرد تستهای فیزیکی و آزمایشگاهی جهت بررسی وضعیت حاضر فرد انجام می دهد. اگر شما سندروم روده تحریک پذیر همراه با اسهال دارید احتمالا آزمایش عدم تحمل گلوتن (تست سلیاک) انجام میشود. بعد از بررسی موارد ذکر شده پزشک از معیارهای تشخیصی استفاده میکند که عبارتند از:

  1. معیارهای خانگی: عواملی مانند: درد شکمی و ناراحتی ادامه دار یکبار در هفته در محدوده ی زمانی سه ماه میباشد. درد و ناراحتی با دفع فرد در ارتباط است که در طی آن دفعات و قوام دفع تغییر میکند.
  2. معیارهای گوارشی: این معیار بیشتر بر تسکین درد بعد از عبور مدفوع و حرکت ناقص روده ها، وجود مخاط لزج در مدفوع و تغییرات در بافت مدفوع تمرکز میکند. هر چه قدر این نشانه ها بیشتر باشند احتمال ابتلا به بیماری بیشتر میشود.
  3. نوع سندروم روده تحریک پذیز:علائم در فرد مبتلا عبارتند از: یبوست دائمی، اسهال مداوم، ترکیب یبوست و اسهال

 

درمان بیماری سندروم روده تحریک پذیر

درمان این بیماری بیشتر بر تسکین درد و بازگشت به زندگی معمول در فرد را دارد. علائم متوسط تا خفیف با کنترل استرس و رعایت رژیم غذایی قابل کنترل میباشد. موارد زیر را تا حد ممکن رعایت کنید:

  • خودداری از مصرف غذاهایی که علائم را تحریک میکنند
  • مصرف غذاهای پرفیبر
  • مصرف مایعات فراوان
  • فعالیت بدنی منظم
  • خواب کافی

 

مواردی که باید از برنامه غذایی خود حذف کنید

  • غذاهای نفاخ: اگر شما نفخ دارید مصرف نوشیدنیهای گازدار، کافیئن، میو جات خام و برخی سبزیجات مانند: کلم سفید،کلم بروکلی و گل کلم را بسیار کم مصرف کنید.
  • گلوتن: برخی از افراد با محدودیت مصرف گلوتن با بهبود علائم اسهال روبرو میشوند. منابع گلوتن عبارتند از:گندم، جو بارلی را کمتر مصرف کنید حتی اگر به بیماری سلیاک مبتلا نیستید.
  • منع مصرف برخی مواد موثره در سبزی و میوه و لبنیات: میو هایی نظیر سیب، هلو، هندوانه، منگو- شیرین کننده هایی نظیر :قند میوه، شربت ذرت، عسل، شیر گاو، شیر بز و گوسفند_ سبزیجاتی نظیر: آرتیشو، کلم بروکلی، مخمر، سیر، پیاز،نان و پاستا، لوبیای سویا، عدس، لوبیا سفید.

 

درمان دارویی سندروم روده تحریک پذیر

  • مکملهای فیبری: مکمل فیبری پسلیوم در کنار مصرف مایعات فراوان به کنترل یبوست کمک میکند.
  • ملین ها: اگر فیبر در فرد کمک کننده نباشد پزشک از منیزیم هیدروکسید خوراکی و گلیکول پلی اتیلن استفاده میکند.
  • داروهای ضد اسهال: داروهای بدون نسخه مانند لوپرامید در کنترل اسهال موثر است. پزشک از باند شونده های اسیدهای صفراوی مانند کلسترامین استفاده میکنند. این دارو سبب ایجاد نفخ میشود.
  • داروهای ضددرد: پرگابالین یا گاپاپنتن سبب تسکین دردهای شدید و همچنین نفخ میشوند.
  • داروهای ضد افسردگی: داروهایی مانند: فلوکستین، پاروکستین در کنترل افسردگی و کاهش درد و یبوست موثر است.

 

تغییرات در نحوه زندگی این بیماران شامل چه مواردی است؟

  • مصرف فیبر کافی: فیبر سبب بهبود یبوست شده اما در عین حال سبب تشدید تولید گاز و کرامپ شکمی میشود. سعی کنید مصرف فیبر را کم کم و در طی هفته اضافه کنید موادی مانند: غلات کامل، میوه ها، سبزیجات و حبوبات در این دسته قرار دارند. مکملهای فیبری نسبت به مواد غذایی غنی از فیبر گاز کمتری در روده تولید میکنند.
  • خودداری از مصرف مواد غذایی محرک: مواد غذایی محرک بیماری را حذف کنید.
  • در ساعت مشخصی در طی روز غذا مصرف کنید. سعی کنید وعده های غذایی خود را حذف نکرده و در عین حال وعده های غذایی را در ساعات مشخص به دلیل تنظیم فعالیتهای روده داشته باشید. اگر به اسهال دچار شدید وعده های غذایی کوچک اما با تعداد زیاد طی روز را فراموش نکنید اما اگر یبوست دارید مصرف مواد غذایی پرفیبر را مصرف کنید چرا که به حرکت غذا در روده ها کمک میکنند.
  • فعالیت بدنی منظم: ورزش به دلیل کاهش استرس و افسردگی سبب انقباضات معمول در روده شده و به ایجاد حال خوب در فرد کمک میکند.

 

درمانهای جایگزین در تسکین سندروم روده تحریک پذیر

  • هیپنوتیزم: در این روش فرد آموزش دیده در زمینه القا وضعیت آرامش و ریلکس کردن عضلات شکم از هیپنوتیزم استفاده می کند. این روش همچنین در کاهش درد شکم و نفخ  موثر بوده و اثرات بلند مدتی در کنترل این بیماری دارد.
  • ذهن آگاهی: در این روش به احساس فرد در هر لحظه و در عین حال تفسیر و بررسی آن بدون قضاوت پرداخته میشود. این روش هم سبب تسکین علائم بیماری میشود.
  • طب سوزنی: این روش در بهبود علائم در افراد مبتلا کمک کننده است.
  • نعناع: نعناع یک ضد اسپاسم است که در آزاد شدم ماهیچه های روده کاربرد دارد. تسکین کوتاه مدت در علائم ایجاد میکند.
  • مصرف پروبیوتیکها: باکتریهای مفیدی هستند که بصورت معمول در روده هستند و در غذاهایی مانند: ماست و مکملهای رژیمی یافت میشوند. در کاهش درد شکمی، نفخ و اسهال کاربرد دارند.
  • کاهش استرس: یوگا و مدیتیشن در کاهش استرس اثرگذار است بنابراین، در کاهش علائم فرد مبتلا هم موثر خواهد بود.

کلیه حقوق مادی و معنوی نزد کلینیک تخصصی یاس سپید محفوظ می باشد.


طراحی و بهینه سازی سایت توسط : مرکز طراحی سایت وبلوکس