بیماري كليه و عملکرد کلیه ها

در این بیماری توانايي كليه در جهت پاكسازي خون، خروج مواد زائد از خون و كنترل فشار خون از بین میرود. کاهش توليد گلبولها ي قرمز خون و تشکیل فرم فعال ويتامين دي در جهت سلامت استخوان ها هم از عملکرد کلیه ها میباشد. انسان ها با 2 كليه متولد ميشوند که در بالاي كمر قرار ميگيرد . زماني كه كليه ها آسيب ميبينند ، مواد زائد و مايعات در بدن توليد ميشوند. اين مواد زائد سبب تورم پا، تهوع، ضعف، مشكلات خواب و كوتاهي تنفس ميشوند. اگر فرد درمان نشده باقي بماند آسيب شديد تر شده و نهايتا کلیه كارايي لازم را نخواهد داشت.

 

4 مورد عملكرد كليه ها در بدن

  1. حفظ تعادل در ميزان آب و مواد معدني ( مانند سديم، پتاسيم )
  2. خارج كردن مواد زائد از خون بعد از هضم و جذب، فعاليت عضلاني و مواجهه با مواد شيميايي و دارو ها
  3. ساخت رنين كه بدن جهت كنترل فشار خون ميسازد
  4. ساخت اريتروپوتين جهت ساختن گلبول هاي قرمز خون

 

انواع بيماري هاي كليه و علل آنها

بيماري كليوي مزمن شايع ترين نوع بيماري كليوی میباشد . اين بيماري در دراز مدت به وجود میاید و طي زمان کوتاه بهبودي آنچناني ندارد و به طور شايع به دليل افزايش فشار خون در فرد بوجود مي آيد. فشار خون بالا براي عملكرد كليه خطرناك است زيرا باعث افزايش فشار داخل رگ هاي كليه ميشود در اینصورت كليه ها عملكرد خود را به درستي انجام نميدهند . در اين زمان از دياليز براي درمان فرد استفاده ميشود . دياليز سبب كنترل بيماري كليه شده اما آن را درمان نميكند . پيوند كليه درمان ديگري بسته به شرايط فرد میباشد. ديابت يكي از دلايل اصلي بيماري مزمن كليه است. ديابت گروهي از بيماري ها است كه سبب افزايش قند خون ميشود. قند خون افزایش یافته سبب آسیب به رگهای خونی در طولانی مدت میشود و این بدین معناست که کلیه توان پاکسازی خون به اندازه کافی را ندارد بنابراین، عملکرد کلیه به دلیل افزایش تجمع سموم مختل میشود.

 

سنگ کلیه چیست؟

یکی دیگر از مشکلات شایع کلیه، سنگ کلیه میباشد. سنگ کلیه زمانی که مواد معدنی یا سایر مواد در کلیه جمع شوند و شکل جامد به خود بگیرند تشکیل میشود. سنگهای کلیه معمولا طی دفع ادرار از بدن خارج میشوند. خروج سنگ کلیه دردناک است اما گاه با ایجاد مشکلات عدیده ای نیز همراه میباشد.

 

بیماری گلومرونفریت

این بیماری سبب ایجاد التهاب در گلومرولهای کلیه میشود. گلومرولها بخشهای بسیار کوچک در داخل کلیه هستند که وظیفه آنها پاکسازی خون میباشد. التهاب در گلومرولهای کلیه دلایلی مانند عفونت، مصرف خود سرانه داروها یا ناهنجاریهای مادرزادی (مشکلاتی که در بدو تولد و یا مدت کوتاهی پس از آن ایجاد میشود) میباشد.

 

بیماری کلیه پلی کیستیک

این بیماری یک اختلال ژنتیکی است که سبب ایجاد کیست های بزرگ با قابلیت رشد میشود. وجود این کیستها با عملکرد کلیه مداخله کرده و سبب نارسایی کلیه میشوند. (لازم به ذکر است که بدانید وجود کیست در کلیه شایع و در بیشتر اوقات بی خطر است اما بیماری کلیه کیستیک با آن متفاوت بوده و فرد شرایط سخت تری را تجربه میکند.)

 

بیماری عفونت مجاری ادراری

هر گونه عفونتهای باکتریایی در هر قسمت از سیستم ادراری منجر به این بیماری میشود. ابتلا به عفونت در مثانه و رحم شایعتر است. عفونت براحتی درمان شده و بندرت مشکلات جدی ایجاد میکند اما اگر این بیماری درمان نشود عفونت در کلیه ها پخش شده و منجر به نارسایی کلیه میشود.

 

نشانه های بیماری کلیه

بیماری کلیه از آن دسته بیماریهاییست که بدون علامت باقی میماند تا علائم آن شدت پیدا کند. موارد زیر از آن دسته علائمی هستند که توجه به آنها اجازه پیشرفت بیماریهای کلیه را نمیدهد. این عوامل عبارتند از:

  • خستگی
  • عدم تمرکز
  • مشکلات خواب
  • کاهش اشتها
  • گرفتگی عضلات
  • ورم در پا خصوصا قوزک
  • پف چشم صبحگاهی
  • پوست خشک
  • تکرر ادرار خصوصا اواخر شب

برخی علائم نشانگر پیشرفت بیماری کلیه به سمت نارسائی میباشند. این عوامل عبارتند از:

  • تهوع
  • استفراغ
  • از دست دادن اشتها
  • کاهش حجم ادرار
  • کم خونی(به علت کاهش گلبولهای قرمز خون)
  • کاهش میل جنسی
  • افزایش ناگهانی سطوح پتاسیم
  • التهاب در بخش خارجی قلب

 

عوامل خطر ابتلا به بیماری های کلیه

دیابت دلیل اصلی ابتلا به بیماریهای کلیه است بنابراین افراد مبتلا به دیابت در معرض خطر بیشتری قرار دارند. ویژگیهای زیر توجه فرد را به سمت ابتلا به بیماریهای کلیوی پر رنگ تر میکند. این عوامل عبارتند از:

  • فشار خون بالا
  • سابقه ابتلا به بیماری کلیوی در اعضای نزدیک خانواده
  • افراد مسن
  • نژادهای آسیایی و آفریقایی و هندی- آمریکایی

 

نحوه تشخیص بیماری های کلیه

پزشک با گرفتن تاریخچه به شما خواهد گفت که آیا در گروه پر خطر دسته بندی میشوید یا خیر؟ سپس برخی تستها را انجام میدهد که به تایید نهایی بیماری برسد. این تستها عبارتند از:

  • میزان فیلتراسیون گلومرولی: این تست کارکرد کلیه ها را اندازه گیری کرده و شدت پیشرفت بیماری کلیه را تشخیص میدهد.
  • سی تی اسکن: امواج مافوق صوت و سی تی اسکن تصویر بسیار مشخصی از کلیه ها و مجاری ادراری فراهم میکنند. بررسی ابعاد کلیه ، وجود تومور و هر گونه مشکلات ساختاری توسط این روش بررسی میشود.
  • نمونه برداری از کلیه: در این روش میزان کوچکی از بافت کلیه با ایجاد بی حسی در فرد برداشته میشود. با این روش پزشک نوع بیماری کلیوی و میزان آسیب وارده به کلیه را تشخیص میدهد.
  • تست ادرار: در این روش میزان آلبومین مورد سنجش قرار میگیرد. آلبومین پروتئینی است که در زمان آسیب کلیه میتواند وارد ادرار شود.
  • تست خونی کراتنین:کراتنین ماده زائدی است و زمانی که کراتنین عضلات تجزیه میشوند وارد خون میشود. هر چه عملکرد کلیه ها اشکال داشته باشد، میزان کراتنین در خون افزایش میابد.

 

درمان بیماری های کلیه

درمان بیماریهای کلیه بیشتر بر علت زمینه ای ابتلا به بیماری توجه دارد این بدین معناست که پزشک با دقت بیشتری به تغییرات فشارخون، قند خون و سطوح کلسترول توجه میکند. پزشک از موارد ذکر شده یک یا چند مورد را جهت درمان انتخاب میکند. درمان ها عبارتند از:

  • داروها
  • تغییرات رژیم غذایی و نحوه زندگی
  • دیالیز
  • همودیالیز
  • دیالیز پریتونئال

 

پیشگیری از ابتلا به بیماری های کلیه

برخی عوامل مانند سن،نژاد و تاریخچه خانوادگی قابل کنترل نیستند در عین حال برخی عوامل جهت پیشگیری از ابتلا به بیماریهای کلیه بسیار مهم میباشند که عبارتند از:

  • مصرف مقادیر کافی آب
  • کنترل قند خون در افراد دیابتی
  • کنترل فشار خون
  • کاهش دریافت نمک
  • ترک سیگار
  • حواستان به مصرف داروهای بدون نسخه باشد: مصرف بیش از حد داروهایی نظیر آسپرین و ایبوپروفن سبب آسیب به کلیه میشود.
  • تست خونی جهت بررسی کراتنین و اوره

محدودیت برخی مواد غذایی خاص مانند:

  • دریافت سدیم بیش از حد
  • پروتئین های حیوانی مانند گوشت گوساله و مرغ
  • سیتریک اسد موجود در میوه جات اسیدی مانند پرتقال، لیمو و گریپ فروت
  • اگزالات موجود در اسفناج و شکلات
  • مکملهای کلسیمی:برخی از مکملهای کلسیمی با افزایش ابتلا به سنگهای کلیه همراه میباشند.

 

رژیم غذایی مناسب در بیماران کلیوی

زمانی که فرد به بیماری مزمن کلیه دچار میشود مجموعه ای از تغییرات را بایستی در برنامه غذایی خود اعمال کند این تغییرات شامل محدودیت مایعات، مصرف مواد غذایی با محتوای پروتئینی پایین، محدود کردن نمک، پتاسیم، فسفر و برخی دیگر از الکترولیتها است، البته دریافت کالری متعادل جهت افرادی که کاهش وزن داشته اند الزامی است.

هدف از داشتن برنامه غذایی متعادل در افراد مبتلا به بیماری کلیوی مزمن و افراد تحت دیالیز حفظ سطوح الکترولیتها، مواد معدنی و مایعات در بدن میباشد. افراد تحت درمان با دیالیز نیاز به رژیم غذایی محدود شده جهت جلوگیری از تشکیل مواد زائد در بدن دارند. محدودیت مایعات بین جلسات دیالیز به دلیل از دست دهی مایعات کم در دیالیز اهمیت دارد. با کاهش دفع آب از ادرار احتباس مایعات در بخشهایی مانند قلب و ریه صورت میگیرد. مصرف برخی مواد غذایی در بیماران کلیوی توصیه میشود که عبارت است از:

  • کربوهیدراتها: اگر شما مشکلی در زمینه مصرف کربوهیدراتها نداشته باشید، کربوهیدراتها به عنوان منابع خوب انرژی بحساب می آیند.اگر در رژیم غذایی محدودیت مصرف مواد پروتئینی وجود داشته باشد کالری دریافتی از پروتئین با کربوهیدراتها جایگزین میشود.موادی مانند:
  1. میوه ها، نان ها، غلات و سبزیجات (این دسته از موادغذایی تامین کننده انرژی و همچنین فیبر، مواد معدنی و ویتامین ها میباشند)
  2. شکلاتها،قند،عسل و ژله(اگر نیاز به دریافت کالری اضافه وجود داشته باشد گاها مصرف دسرهای شیرین مانند کیک، بیسکوییت اشکالی نخواهد داشت اما در عین حال محدودیت مصرف دسرها با پایه لبنیات،شکلات،مغزها و موز وجود دارد)
  • چربیها: منابع خوب انرزی بحساب میآیند. مصرف چربی هایی نظیر روغن زیتون،روغن کانولا و روغن گلرنگ توصیه میشود.
  • پروتئینها : قبل از شروع دیالیز رژیم غذایی با کاهش پروتئین توصیه میشود. میزان پروتئین به عواملی مانند وزن،مرحله بیماری کلیوی،میزان عضلات و عوامل دیگر وابسته است بنابراین متخصص تغذیه امکان تخمین پروتئین کافی را دارد.اوایل شروع دیالیز مصرف پروتئین افزایش میابد. منابع پروتئینی نظیر ماهی، ماکیان و تخم مرغ توصیه میشود.
  • کلسیم و فسفر: محدودیت مصرف لبنیات مانند شیر ماست و پنیر البته برخی از لبنیات که توصیه به مصرف آنها میشود از جمله:کره،خامه،مارگارین.دریافت مکمل کلسیم جهت جلوگیری از مشکلات استخوانی و دریافت کافی ویتامین دی جهت حفظ تعادل کلسیم و فسفر ضرورت دارد.
  • مایعات : در مراحل اول نارسایی کلیه نیازی به محدود کردن مایعات وجود ندارد اما اگر بیماری شما پیشرفت کند یا وقتی که مجبور به دیالیز هستید باید میزان مایعات مصرفی خود را محدود کنید. در بین جلسات دیالیز ، مایعات میتوانند در بدن فرد جمع شوند و احتباس بیش از حد مایعات منجر به تنگی نفس میشود. مواد غذایی که حاوی آب زیادی میباشند مانند: سوپ، ژله، بستنی ، انگور، خربزه ، کاهو، گوجه فرنگی و کرفس را محدود کنید. برای استفاده از مایعات از فنجان و لیوان های کوچک استفاده کنید. برای جلوگیری از تشنگی از خوردن غذا های شور پرهیز کنید در روز های گرم در محل های خنک بمانید.
  • نمک سدیم : کاهش سدیم در رژیم غذایی مانع از بالا رفتن فشار خون شما میشود، همچنین مانع تشنگی شما شده و از احتباس مایعات اضافی در بدن جلوگیری میکند. در تمام مواد غذایی به دنبال این برچسب ها باشید:
  1. کم سدیم
  2. بدون نمک اضافه شده
  3. بدون سدیم
  4. غیر شور
  5. سدیم کاهش یافته

برای فهمیدن نمک یا سدیم غذا در هر وعده ، برچسب ها را بررسی کنید. همچنین از مصرف غذا هایی که نمک غالب آن را تشکیل داده پرهیز کنید و به دنبال محصولاتی  کم سدیم باشید، هنگام پخت و پز از نمک  استفاده نکنید. میتوانید از بسیاری از گیاهان بی خطر برای طعم دادن به غذای خود به جای نمک استفاده کنید. از جایگزین های نمکی استفاده نکنید چون حاوی پتاسیم هستند و افراد مبتلا به نارسایی کلیه باید پتاسیم خود را محدود کنند.

  • پتاسیم : سطح طبیعی پتاسیم خون به انقباض صحیح قلب شما کمک میکند با این حال نارسایی کلیه میتواند باعث تجمع بیش از حد پتاسیم شود که میتواندضربان قلب را دچار اختلال کرده و در نهایت منجر به  مرگ شود، میوه ها و سبزیجات حاوی مقدار زیادی پتاسیم هستند پس در افراد مبتلا به نا رسایی کلیه برای حفظ ضربان صحیح قلب باید از مصرف آن جلوگیری کرد. میزان پتاسیم نیز مانند سدیم باید در هر وعده غذایی بررسی شود . میتوانی میوه هایی مانند هلو، انگور، گلابی، سیب، انواع توت ها، هندوانه، نارنگی و آناناس را انتخاب کنید. همچنین از مصرف پرتغال ، کیوی، کشمش، میوه های خشک، موز، طالبی عسل اجتناب کنید. از بین سبزیجات کلم بروکلی، کلم، هویج، گل کلم، کرفس، خیار، بادمجان، لوبیا سبز، کاهو، پیاز، فلفل و کدو سبز را انتخاب کنید همچنین مصرف مارچوبه ، آووکادو، سیب زمینی، گوجه فرنگی یا سس گوجه فرنگی، کدو تنبل و اسفناج پخته اجتناب کنید.
  • آهن : در افراد مبتلا به نارسایی کلیوی پیشرفته کم خونی نیز شایع است و این افراد معمولا به آهن اضافی احتیاج دارند، غذاهای حاوی آهن اضافی شامل جگر، گوشت گاو، مرغ، قلوه و غلات غنی شده از آهن هستند که مصرف آنها باید زیر نظر متخصص تغذیه باشد.

 


کلیه حقوق مادی و معنوی نزد کلینیک تخصصی یاس سپید محفوظ می باشد.


طراحی و بهینه سازی سایت توسط : مرکز طراحی سایت وبلوکس